Dự thảo Luật Đo lường sửa đổi: Phê duyệt mẫu đồng hồ nước sẽ thay đổi ra sao?
Dự thảo Luật Đo lường sửa đổi đề xuất chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với một số phương tiện đo nhóm 2, đồng thời tập trung bảo đảm độ tin cậy của phép đo. Đối với đồng hồ nước, quy định về phê duyệt mẫu vẫn đang được lấy ý kiến và chưa được Quốc hội thông qua.
Tuần sau gặp nhau ở Vietnam Water Week, rất mong được nghe quan điểm của các anh chị trong ngành — đặc biệt là các anh chị đang sinh hoạt tại Hội Cấp Thoát nước Việt Nam — về một nội dung tôi nghĩ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý đồng hồ nước của các đơn vị cấp nước.
Đang ở đâu trong quy trình?
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã được Chính phủ thống nhất tại Nghị quyết 162/NQ-CP (23/6/2026), trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội qua Tờ trình 350/TTr-CP. Ngày 27/8/2026, UBTVQH đã cho ý kiến tại Phiên họp thứ 5. Dự kiến Quốc hội xem xét, thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026.
Phạm vi sửa đổi: 26/57 điều. Trong đó có Điều 19 — điều quy định các biện pháp kiểm soát về đo lường đối với phương tiện đo nhóm 2, mà đồng hồ nước thuộc nhóm này.
Hai định hướng đáng chú ý
Thứ nhất, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, kết hợp quản lý theo mức độ rủi ro. Cơ quan soạn thảo tính toán sẽ cắt giảm khoảng 8 thủ tục hành chính.
Thứ hai, đổi tư duy quản lý: từ tập trung quản lý phương tiện đo sang bảo đảm độ tin cậy của phép đo và kết quả đo.
Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra tán thành hướng hậu kiểm nhưng lưu ý không nên cắt bỏ tiền kiểm một cách cơ học, và nêu riêng vấn đề gian lận đo lường ở các lĩnh vực liên quan trực tiếp quyền lợi người dân như xăng dầu, điện, nước.
Ba kịch bản để cùng thảo luận
Đây là cách tôi hình dung, không phải dự báo:
A — Giữ phê duyệt mẫu cho đồng hồ nước, đơn giản hóa thủ tục. Đồng hồ nước vẫn là phương tiện đo nhóm 2 phải phê duyệt mẫu, nhưng hồ sơ và thời gian xử lý nhẹ hơn. Đơn vị cấp nước gần như không đổi cách làm; nhà cung cấp rút ngắn được thời gian đưa model mới ra thị trường.
B — Giữ bắt buộc, nhưng mở cơ chế miễn/giảm thử nghiệm. Tại hội thảo góp ý tháng 1/2026, đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã đề xuất công nhận kết quả thử nghiệm mẫu của tổ chức nước ngoài phù hợp tiêu chuẩn quốc tế để miễn, giảm thử nghiệm; và miễn phê duyệt mẫu cho đơn vị nhập khẩu cùng kiểu phương tiện đo đã được phê duyệt. Nếu hướng này vào luật, số model trên thị trường sẽ tăng nhanh, và gánh nặng sàng lọc chuyển về phía chủ đầu tư khi lập HSMT.
C — Hậu kiểm thay tiền kiểm cho phần lớn nhóm 2. Trách nhiệm chứng minh độ tin cậy phép đo dịch mạnh về phía đơn vị sử dụng. Hồ sơ vận hành, dữ liệu kiểm định và khả năng truy xuất trở thành công cụ bảo vệ chính khi có tranh chấp về lượng nước.
Riêng kịch bản C, tôi cho là ít khả năng xảy ra với đồng hồ nước — chính vì ý kiến của cơ quan thẩm tra nêu ở trên.
Hình ảnh: 3 kịch bản A / B / C phê duyệt mẫu đồng hồ nước
Điều tôi quan tâm nhất lại không nằm ở phê duyệt mẫu
Dự thảo lần đầu đề xuất luật hóa Chương trình bảo đảm đo lường tại tổ chức, doanh nghiệp — công cụ để doanh nghiệp chủ động kiểm soát quá trình đo, hạn chế sai số. Với một công ty cấp nước, đây có thể là căn cứ pháp lý để chính thức hóa những việc lâu nay vẫn làm theo kinh nghiệm: chu kỳ kiểm định đồng hồ tổng, quy trình đối soát, lưu vết dữ liệu.
Song song, dự thảo bổ sung khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đo lường trên môi trường số và dữ liệu đo lường — nền tảng cho đo từ xa, datalogger, telemetry.
Ba câu hỏi xin ý kiến các anh chị
- Đồng hồ nước nên giữ tiền kiểm hay chuyển hậu kiểm? Nếu phân theo rủi ro thì phân theo cỡ DN, theo vị trí lắp (đồng hồ tổng vùng vs đồng hồ khách hàng), hay theo tiêu chí nào?
- Nếu công nhận kết quả thử nghiệm nước ngoài, cần điều kiện gì để không phát sinh tranh chấp về lượng nước sau này?
- Hội đã có kênh tổng hợp ý kiến hội viên gửi Ban soạn thảo chưa? Nếu có, tôi xin được tham gia đóng góp.
Lưu ý: đây là dự thảo, chưa được Quốc hội thông qua. Mọi nội dung trên chỉ để trao đổi, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung cụ thể của từng điều cần chờ văn bản chính thức.
Nguồn: Cổng TTĐT Bộ KH&CN (23/8 và 27/8/2026), Ủy ban TCĐLCL Quốc gia, Tạp chí KH&CN Việt Nam (1/2026).
Anh chị nào đã đọc toàn văn dự thảo, rất mong được chia sẻ để tôi cập nhật lại.
Hoàng Cường — 0918182587
FAQ:
1. Dự thảo Luật Đo lường sửa đổi đã có hiệu lực chưa?
Chưa. Đây vẫn là dự thảo và các nội dung chỉ có hiệu lực sau khi được Quốc hội thông qua và văn bản chính thức được ban hành.
2. Đồng hồ nước có còn phải phê duyệt mẫu không?
Hiện chưa có kết luận cuối cùng. Dự thảo đang được thảo luận với nhiều phương án, trong đó có việc giữ quy định hiện hành hoặc điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục.
3. Vì sao chương trình bảo đảm đo lường được quan tâm trong ngành cấp nước?
Chương trình bảo đảm đo lường giúp doanh nghiệp kiểm soát độ tin cậy của phép đo, quản lý dữ liệu, quy trình kiểm định và hồ sơ truy xuất, góp phần giảm rủi ro khi phát sinh tranh chấp về lượng nước hoặc kết quả đo.
